کمیته صیانت از ظهور تا افول
ساعت ۳:٠٥ ‎ب.ظ روز سه‌شنبه ٢٥ اسفند ۱۳۸۸   کلمات کلیدی: سیاسی ،جریان شناسی

نویسنده: پیمان زمانی
اصلاح‎طلبان یا همان دوم‎خردادی‎ها در حالی خودشان را برای نبرد انتخابات ریاست‎جمهوری دهم آماده می‎کردند که هر از چندگاهی با کنایه و استعاره، سلامت انتخابات را زیر علامت سئوال قرار می‎دادند و این در حالی بود که خود آن‎ها از طریق همین سیستم انتخاباتی، توانسته بودند ..


مجالس شورای اسلامی در دوره‎های سوم و ششم و نهاد ریاست‎جمهوری را در دوره‎های هفتم و هشتم تسخیر کنند! آن‎ها در آستانه انتخابات دهمین دوره ریاست‎جمهوری بیش از هر زمان دیگری سلامت سیستم انتخاباتی را به چالش کشیده و افکار عمومی را نسبت به آن حساس کردند. در کنار اظهارنظرهای شفاهی اصلاح‎طلبان در ایجاد تشکیک نسبت به سالم بودن سیستم انتخاباتی، تشکیل کمیته‎ای به‎نام «کمیته صیانت از آرا» به جنجال‎سازی در این‎باره قوت و قدرت بیشتری بخشید. جرقه تشکیل کمیته صیانت از آرا را فیض‎ا... عرب‎سرخی یکی از اعضای شورای مرکزی سازمان مجاهدین در دی ماه 1387 یعنی پنج ماه پیش از انتخابات زد. عرب‎سرخی به خبرگزاری ایلنا گفت که در حال حاضر تمام دستگاههای اجرایی و نظارتی انتخابات و همچنین رسانههای عمومی و روزنامههای پرتیراژ در اختیار جریان اصول‎گراست و این نگرانی وجود دارد که انتخابات از «رویه عادلانه» خارج شود. او گفت به همین دلیل باید پیشنهاد تشکیل کمیته صیانت از آرا پیگیری شود. اوایل فروردین 1388 تشکیل این کمیته به‎طور جدی در دستور کار اصلاح‎طلبان قرار گرفت. پس از انتشار اخبار مربوط به تشکیل این کمیته، رهبر انقلاب در سخنرانی نوروزی خود در مشهد با اشاره ضمنی به پیشنهاد تشکیل کمیته صیانت از آرا گفتند: «تاکنون حدود سی انتخابات در کشور برگزار شده و مسئولان وقت رسما سلامت و صحت انتخابات را تضمین کردهاند و به همین علت مردم تحت تأثیر حرفهایی که تلاش میکنند انتخابات ریاست‎جمهوری را از هماکنون متزلزل و خدشهدار جلوه دهند، قرار نمیگیرند.»

 

توافق بر سر تشکیل کمیته صیانت
با این حال، نمایندگان میرحسین موسوی و مهدی کروبی دو تن از نامزدهای این جریان در ششم فروردین‎ماه طی جلسه مشترکی که با هم داشتند، درخصوص تشکیل کمیته صیانت از آرا به توافق رسیدند. رسانه‎های دوم‎خردادی حاصل این جلسه مشترک را این‎گونه بازتاب دادند: «با توافق نمایندگان آقایان کروبی و موسوی، کمیته ویژهای جهت هماهنگیهای انتخاباتی این دو کاندیدای انتخاباتی به‎منظور همکاری و هماهنگی در حوزه تبلیغات، اطلاعرسانی و به‎خصوص صیانت از آرا و اخلاق انتخاباتی شکل میگیرد. نمایندگان دو طرف ابراز امیدواری کردند با تشکیل این کمیته، ضمن پیشگیری از مشکلات احتمالی که ممکن است در برخی شهرستانها بروز کند، موضوع صیانت از آرا با قدرت بیشتری پی‎گیری شود. همچنین مقرر شد در روزهای آینده دو طرف نمایندگان خود را برای عضویت در این کمیته معرفی کنند.»

 

محتشمی‎پور رییس کمیته صیانت از آرا شد
سرانجام این کمیته تشکیل و سید علی‎اکبر محتشمی‎پور وزیر اسبق کشور و یکی از فعالان سیاسی اصلاح‎طلب به‎عنوان رییس این کمیته تعیین شد. هرچند در ظاهر، دو کمیته صیانت از آرا در جبهه اصلاحات شکل گرفت که یکی مربوط به ستاد مهندس موسوی می‎شد (به ریاست محتشمی‎پور) و یکی هم مربوط به ستاد انتخاباتی مهدی کروبی بود (به ریاست مرتضی الویری)، اما محوریت با کمیته‎ای بود که محتشمی‎پور ریاست آن را برعهده داشت و دیگری تابعی از این کمیته به‎شمار می‎رفت.

 

کمیته‎ای با این همه مخالف!
تولد این کمیته جناحی، واکنش‎های گوناگونی را در پی داشت. عباسعلی کدخدایی، سخنگوی شورای نگهبان، در واکنش به تشکیل کمیته صیانت از آرای اصلاح‎طلبان، طی یک موضع‎گیری شفاف و صریح، تشکیل چنین کمیته‎ای را از اساس غیرقانونی خوانده و آن را مغایر با قانون اساسی دانست. بنا به گفته کدخدایی «هر نهادی که بخواهد عهدهدار وظایفی درخصوص انتخابات شود، نیازمند قانون است.» او تأکید کرد تا زمانی‎که قانونی در این رابطه تصویب نشود، تشکیل این‎گونه نهادها و مراجع مشابه هیچ اعتبار حقوقی و قانونی نخواهد داشت و توهین به مردم و نظام تلقی می‎شود.
آیت‎ا... جنتی، دبیر شورای نگهبان، نیز در نماز جمعه تهران گفت: «برخی دوستان بی‎انصاف و مدعی دوستی، با تکرار حرف دروغ دشمن سلامت انتخابات را زیر سئوال می‎برند.» مقامات وزارت کشور نیز در واکنش‎هایی مشابه، تشکیل چنین کمیته‎ای را فاقد وجاهت قانونی دانستند.


فعالان سیاسی جریان اصول‎گرایی نیز نه تنها تشکیل کمیته صیانت از آرا را نامربوط دانستند، بلکه این اقدام را به‎نوعی آب ریختن در آسیاب مخالفان و دشمنان ارزیابی کردند. اصول‎گراها در مقام پاسخ به نیروهای دگراندیش، مسئله کمیته صیانت را از این زاویه تحلیل کردند که اصلاح‎طلبان با این‎گونه حرکت‎ها درصدد توجیه شکست خود در انتخابات آینده هستند و با طرح مسئله تشکیل کمیته صیانت از آرا در نظر دارند از این موضوع به‎عنوان محملی برای جار و جنجال‎های بعد از انتخابات سود برند.
حجت‎الاسلام قاسم روانبخش، عضو مؤسسه امام خمینی(ره) و یکی از شاگردان آیت‎ا... مصباح یزدی، در این‎باره گفت: «اصلاح‎طلب‎ها با تشکیل این کمیته می‎خواهند در نهایت وقتی موفق نشوند، شکست خودشان را توجیه کنند و از این رو به تقلا افتاده‎اند. در آستانه مجلس هشتم هم این شگرد را به‎کار گرفتند و حتی از خارج از کشور درخواست گروهی برای نظارت بر انتخابات کردند که با برخورد مقام معظم رهبری مواجه شدند.»

 

محتشمی‎پور سخن می‎گوید
با این حال، هیجدهم اردیبهشت ماه علی‎اکبر محتشمی‎پور در واکنش به مخالفان تشکیل این کمیته اعلام کرد که تشکیل چنین کمیته‎ای ابتکار امام خمینی‎(ره) بوده است و تاکید کرد که این کمیته هفته آینده نخستین جلسه سراسری خود را برگزار خواهد کرد. او گفت: «زمانی که وزیر کشور بودم، شورای نگهبان تصمیم گرفته بود آرای بیش از صد صندوق را در تهران باطل اعلام کند. من از این کار جلوگیری کردم و طبق فرمان امام کمیته‎ای پنج نفره متشکل از یک نماینده شخص امام، دو نماینده وزیر کشور و دو نماینده شورای نگهبان به‎عنوان کمیته صیانت از آرا، بر سلامت انتخابات نظارت کردند.»
محتشمی‎پور گفت تشکیل کمیته صیانت در جهت سلامت انتخابات بوده و برای کمک به اجرای قانون تشکیل شده است.

او تصریح کرد: «این کمیته وظیفه شناسایی 47 هزار نماینده‎ای را به‎عهده دارد که به گفته وزیر کشور، هر نامزد انتخاباتی می‎تواند برای حضور بر سر صندوق‎های رأی معرفی کند.»
محتشمی‎پور هدف از تشکیل کمیته صیانت را آشنا کردن نمایندگان نامزدها با قانون، حمایت حقوقی از آن‎ها و گفت‎وگو و رایزنی با وزارت کشور، شورای نگهبان و هیئت‎های نظارت خواند.
او به شورای نگهبان، وزارت کشور و مخالفان این اقدام تاخت و اظهار داشت: «کسانی که با تشکیل کمیته صیانت از آرای مردم مخالفند، چنانچه صادق و امانتدارند و فعالیت‎شان منطبق با قانون است، چرا از تشکیل کمیته صیانت و نظارت نمایندگان مردم می‎ترسند؟ مخالفت با این‎گونه فعالیت‎ها این شایبه را ایجاد می‎کند که مسایلی پشت پرده است که آن‎ها نمی‎خواهند روشن شود.»

 

مخالفت با شورای نگهبان؛ اساس شکل‎گیری کمیته صیانت از آرا!
کمی پس از تولد کمیته صیانت از آرا، محتشمی‎پور در مصاحبه با یکی از رسانه‎ها از علت اصلی و اساسی شکل‎گیری این کمیته (خواسته یا ناخواسته) پرده برداشت. او دلیل بنیادی تشکیل این کمیته را اختلاف دیرینه با شورای نگهبان دانست و گفت: «این کمیته با پیشنهاد مهندس موسوی تشکیل شده و از من خواستند که مسئولیت کمیته را بر عهده بگیرم. عنوان این کمیته نیز کمیته صیانت از آرای مردم است. ولی این‎که آیا دغدغه‎ای در صیانت از آرای مردم بوده که کمیته تشکیل شده باید عرض کنم که از دوران همکاری با مهندس موسوی که به دولت خدمتگزار در زمان حیات حضرت امام معروف بود، چالشهایی را با شورای نگهبان داشتیم که در اثر این چالشها (که اکثرا برداشت غیرصحیح شورای نگهبان از حوزه وظایف نظارتی خودش بود)، مجبور شدیم که بر اساس عمل به قانون در مقابل شورای نگهبان مقاومت کنیم و اجازه ندهیم که اقدامی خلاف قانون رسمی کشور که یا در قانون اساسی آمده و یا در مجلس تصویب شده، در انتخابات شکل بگیرد.»

 

نقش کمیته صیانت از آرا در القای «تقلب» در انتخابات
با آن‎که هنوز انتخابات برگزار نشده بود، اما علی‎اکبر محتشمی‎پور با غنمیت شمردن هر فرصتی و هر تریبونی که به‎دست می‎آورد، به‎گونه‎ای سخن می‎گفت و به شیوه‎ای القا می‎کرد که گویی «تقلب» بزرگی رخ داده است!
او به‎همراه الویری (رییس کمیته صیانت از آرای کروبی) در حالی‎که چند روز به برگزاری انتخابات مانده بود، طی نامه‎ای به احمد جنتی، دبیر شورای نگهبان، از تخلفات گسترده در انتخابات ابراز نگرانی کردند! آن‎ها در این نامه، وزارت کشور را به پنهان‎کاری متهم کرده و پرسیدند: «تعرفه‎های مرحله اول 59 میلیون و 600 هزار است که وزارت کشور تعداد تعرفه‎های چاپ شده را 57 میلیون اعلام کرده است؛ این اختلاف 2 میلیون و 600 هزارتایی برای چیست؟» در ادامه نامه محتشمی‎پور و الویری نکته‎ای قید شده بود که بسیار سطحی و حتی شبیه به طنز می‎نمود: «تعداد مهرها دو برابر تعداد شعب به‎علاوه ده درصد مازاد است که با توجه به این‎که «شعب روستایی و شهرهای کوچک تا ده صبح کارشان تمام می‎شود و تا عصر بیکار هستند»، مهر اضافی و تعرفه‎های فراوان می‎تواند «وسوسه‎انگیز» باشد.»

این اظهارات و شبهه‎افکنی‎ها در حالی بود که خود محتشمی‎پور در یک نشست خبری با اعلام این‎که «نهاد رهبری، قوه قضاییه و سازمان بازرسی بر انتخابات نظارت می‎کنند»، گفته بود: «اطلاعاتی از نهاد رهبری دریافت کرده‎ایم که در آن‎جا گروهی موظف به جمع‎آوری و رسیدگی به تخلفات انتخاباتی هستند. سازمان بازرسی نیز بر حسب شرح وظایفش مراقب روند انتخابات است.» با این حال، زمانی‎که رهبر انقلاب و سازمان بازرسی صحت و سلامت انتخابات را تأیید کردند، محتشمی‎پور و همراهانش زیر بار نرفته و اعلام کردند که انتخابات ناسالم بوده و در آن تقلب شده است! محتشمی‎پور در بعدازظهر روز رأی‎‎گیری در نشست خبری خود بر این موضوع تأکید کرد موج سبز پهنه کشور را فراگرفته و مردم در این حماسه مقدس شرکت دارند و میزان رأی موسوی نسبت به سایر کاندیداها قابل قیاس نیست و در پایان رأی‎گیری شاهد پیروزی موج سبز خواهیم بود و جشن سبز را نیز فردا و پس‎فردای انتخابات برگزار می‎کنیم. این در حالی بود که هنوز چندین ساعت تا پایان وقت قانونی رأی‎گیری باقی مانده بود و در ادامه این پیش‎داوری، پس از اعلام نتایج انتخابات، محتشمی‎پور که در یک کنفرانس مطبوعاتی با خبرنگاران داخلی و خارجی صحبت می‎کرد، گفت به‎نظر وی و نماینده مهدی کروبی این انتخابات باید ابطال شود!

 

مقصر اصلی شورای نگهبان است!
محتشمی‎پور پس از اعلام نتایج انتخابات ریاست‎جمهوری بازهم شورای نگهبان را هدف قرار داد و گفت که تخلف را شورای نگهبان بنیان گذاشته است. او شورای نگهبان را متهم کرد که به تخلفات رسیدگی نکرده است! اظهارات محتشمی‎پور در حالی بود که شورای نگهبان علاوه‎بر تعیین مهلت ده روزه برای دریافت اعتراضات کاندیداها، ده درصد از آرای صندوق‎ها را نیز به‎صورت راندومی بازشماری کرد. این مهلت ده روزه به دستور رهبر انقلاب تمدید شد، اما هم محتشمی‎پور و هم مهندس موسوی و مهدی کروبی به‎جای تعامل سازنده با شورای نگهبان خواستار ابطال انتخابات شدند.

 

کمیته حقیقت‎یاب تشکیل شود
محتشمی‎پور در یک کنفرانس خبری با اشاره به ارایه پیشنهاد تشکیل هیئت حقیقت‎یاب به اعضای شورای نگهبان گفت: «این کمیته عبارت است از هیئتی صاحب‎نظر و بی‎غرض برای بررسی تخلفات وسیع که قبل از انتخابات و در حین برگزاری صورت گرفته و تأثیر مستقیم بر سرنوشت انتخابات و رأی مردم داشته است.» او گفت که تشکیل هیئت حقیقت‎یاب مورد تأیید سه تن از نامزدهای انتخابات ریاست‎جمهوری است. این کمیته به‎دستور مقام معظم رهبری تشکیل شد و پس از انجام بررسی‎های لازم، انتخابات را سالم اعلام کرد. با این وصف، کاندیداهای اصلاح‎طلب و محتشمی‎پور از پذیرش نتیجه انتخابات سر باز زدند.

 

از این کمیته صیانت تا آن کمیته صیانت
در این‎که در دوره سوم انتخابات مجلس، کمیته‎ای به‎نام «صیانت از آرا» به دستور امام خمینی(ره) تشکیل شد، تردیدی نیست، اما آن کمیته صیانت از آرا با آن‎چه که دوم خردادی‎ها در انتخابات 1388 تشکیل دادند، تفاوت فاحش دارد. با اندکی دقت در چگونگی شکل‎گیری این کمیته و اعضای آن، اصل کمیته صیانت از آرای اصلاح‎طلبان در انتخابات دهم به شیوه‎ای مستحکم زیر سئوال می‎رود:
- اولا؛ دستور تشکیل کمیته صیانت از آرا را شخص امام خیمنی(ره) به‎عنوان ولی فقیه و رهبر جامعه صادر کردند؛ در حالی‎که در انتخابات ریاست‎جمهوری دهم، حضرت آیت‎ا... خامنه‎ای به‎عنوان ولی فقیه و رهبر جامعه دستور شکل‎گیری چنین کمیته‎ای را صادر نکرده و این خود دوم خردادی‎ها بودند که دستور آن را به خودشان صادر کردند!
- ثانیا؛ در کمیته صیانت از آرایی که به‎دستور امام(ره) شکل گرفت هم نماینده ولی فقیه حضور داشت، هم دو نماینده به نیابت از وزیر کشور و هم دو نماینده از سوی شورای نگهبان حاضر بودند؛ در حالی‎که در کمیته صیانت از آرای دوم خردادی‎ها، نه نمانیده ولی فقیه عضویت داشت، نه نماینده وزیر کشور و نه نمایندگان شورای نگهبان! بلکه تمامی اعضای این کمیته، فعالان سیاسی دوم خردادی بودند.
- ثالثا؛ کمیته صیانت از آرایی که در زمان امام(ره) تشکیل شد، بعد از انتخابات شکل گرفت. در حالی‎که کمیته صیانت از آرای جبهه اصلاحات چند ماه پیش از انتخابات تشکیل شد!

 

چرا محتشمی‎پور؟
انتخاب علی‎اکبر محتشمی پور به‎عنوان رییس کمیته صیانت از آرا، از سوی مهندس موسوی و سایر اصلاح‎طلبان کاملا یک انتخاب حساب‎شده و معنادار است. محتشمی‎پور به‎عنوان یک فعال سیاسی اصلاح‎طلب سابقه طولانی و دیرینه‎ای در جبهه‎گیری مقابل شورای نگهبان دارد. این سابقه به سال‎های آغازین پس از انقلاب بازمی‎گردد.
او طی سی سالی که از انقلاب می‎گذرد، همواره رویکرد خود در مخالفت با شورای نگهبان را حفظ کرده است. محتشمی‎پور در انتخابات ریاستجمهوری نهم نیز که رییس ستاد انتخابات مهدی کروبی بود پس از شکست کروبی در انتخابات نهم، اعتراضات تند و تیزی را به نهادهای برگزارکننده انتخابات وارد کرد و این در حالی بود که انتخابات نهم را دوستان اصلاح‎طلب او در دولت سید محمد خاتمی برگزار کرده بودند و آقای خاتمی نیز، این انتخابات را یکی از سالم‎ترین انتخابات پس از انقلاب اعلام کرد

منبع